Feed icon
Article

Chăm sóc trẻ suy dinh dưỡng và phòng ngừa suy dinh dưỡng cho bé

Suy dinh dưỡng là tình trạng cơ thể bị thiếu hụt protein - năng lượng và các vi chất dinh dưỡng cần thiết làm ảnh hưởng đến quá trình sống, hoạt động và tăng trưởng bình thường của cơ thể. Nếu quá trình thiếu hụt chất dinh dưỡng kéo dài, trẻ không chỉ bị chậm tăng trưởng thể chất mà còn gặp phải nhiều vấn đề sức khỏe hơn như chậm phát triển trí thông minh, sức đề kháng yếu, hệ tiêu hóa suy yếu...điều này ảnh hưởng rất lớn đến quá trình phát triển của con và để lại hậu quả kéo dài, trẻ sẽ mất cơ hội phát triển toàn diện, trọn vẹn tiềm năng của mình. Chính vì vậy, chăm sóc trẻ suy dinh dưỡng và phòng ngừa suy dinh dưỡng cho bé là vô cùng cần thiết.

6 phút
để đọc Tháng 12 1, 2020

1/ Các nguyên nhân gây suy dinh dưỡng cho bé:

  • Có nhiều nguyên nhân gây ra tình trạng suy dinh dưỡng nhưng phổ biến là do chế độ ăn không phù hợp, khiến trẻ không nhận đủ năng lượng và các chất dinh dưỡng khác trong bữa ăn hàng ngày; hoặc một lý do phổ biến khác là do trẻ biếng ăn, ăn ít. 

  • Bên cạnh đó, có thể trẻ mắc các bệnh mãn tính, bệnh di truyền, rối loạn về tiêu hóa như ói hay tiêu chảy kéo dài làm mất chất dinh dưỡng. Bệnh lý viêm loét đại tràng, bệnh Crohn khiến khả năng hấp thu dinh dưỡng kém nên một số trường hợp dù trẻ ăn nhiều nhưng lại cơ thể lại không hấp thu, dẫn đến suy dinh dưỡng.Bệnh viêm loét dạ dày hoặc các bệnh lý gan mật thường đối mặt với chứng khó tiêu, làm trẻ chán ăn, lâu dần cũng gây nên suy dinh dưỡng. 

  • Bên cạnh đó những trẻ thường xuyên mắc các bệnh lý nhiễm trùng (tiêu chảy, viêm phổi, giun sán…) phải sử dụng thuốc kháng sinh cũng có nguy cơ suy dinh dưỡng cao. Bởi vì, thuốc kháng sinh có tác dụng tiêu diệt vi khuẩn có hại nhưng đồng thời cũng sẽ diệt bớt các vi khuẩn có lợi cho cơ thể tại đường ruột dẫn đến việc kém hấp thu và biếng ăn.

  • Trẻ không được bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời hoặc trẻ ăn dặm quá sớm (từ tháng thứ 4) nên không nhận đủ dưỡng chất từ sữa mẹ mà hệ tiêu hóa vẫn chưa sẵn sàng để hấp thu dinh dưỡng từ thức ăn ngoài sữa mẹ. Việc ăn dặm sớm cũng không phù hợp với hệ tiêu hóa còn non nớt của trẻ, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe tiêu hóa, dinh dưỡng của trẻ.

  • Một nguyên nhân sâu xa là do trẻ đã thiếu hụt dinh dưỡng ngay từ giai đoạn bào thai, có thể do mẹ không bổ sung đủ dinh dưỡng trong thai kỳ hoặc sinh non...

  • Một số trường hợp là do trẻ bị nhiễm giun, sán.

Biếng ăn, không cung cấp đủ dưỡng chất có thể dẫn đến suy dinh dưỡng

Trẻ biếng ăn cũng là nguyên nhân gây suy dinh dưỡng

2/ Chăm sóc trẻ suy dinh dưỡng

  Vệ sinh ăn uống, Vệ sinh cá nhân và chế độ dinh dưỡng cho trẻ một cách hợp lý là những vấn đề mẹ cần quan tâm khi chăm sóc trẻ suy dinh dưỡng.
- Vệ sinh ăn uống: Cho trẻ ăn chín uống sôi, thức ăn nấu xong cho trẻ ăn ngay, không cho trẻ ăn ở những nơi bụi bặm
- Vệ sinh cá nhân: thường xuyên tắm rửa, vệ sinh thân thể cho trẻ, xây dựng cho trẻ thói quen giữ gìn răng miệng sạch sẽ, không ăn nhiều đồ ngọt để tránh các bệnh sâu răng, viêm lợi, tạo thói quen rửa tay trước khi ăn và sau khi đi đại tiện, không đưa đồ vật, đồ chơi bẩn lên miệng để tránh các bệnh giun sán.
- Khích lệ trẻ: Thường xuyên động viên, khuyến khích trẻ, tạo cảm giác vui vẻ trong bữa ăn. Mẹ tuyệt đối ép trẻ ăn, khiến trẻ ngày càng sợ ăn, dẫn đến suy dinh dưỡng ở trẻ nặng hơn.
Với trẻ bị suy dinh dưỡng, nên cho trẻ ăn nhiều bữa trong ngày, mỗi bữa một ít để bảo đảm số lượng thức ăn cần thiết cho trẻ, đồng thời phải cung cấp năng lượng cao hơn trẻ bình thường. Chế độ ăn của trẻ nên được cân đối giữa các nhóm chất:
Tăng lượng protein: Suy dinh dưỡng ở trẻ em cần phải tăng lượng protein hơn nhu cầu bình thường để nhanh chóng phục hồi tình trạng dinh dưỡng của trẻ. Nên dùng các loại thực phẩm có nguồn gốc động vật như: trứng, thịt, sữa, cá, tôm, cua… hoặc có thể dùng các protein có nguồn gốc thực vật như đậu, đỗ, lạc, vừng.
Tăng dầu mỡ: Dầu mỡ cung cấp năng lượng cho trẻ gấp đôi chất bột và chất đạm. Vì vậy, trong bữa ăn hàng ngày của trẻ bị suy dinh dưỡng, nên tăng lượng dầu mỡ.
Ngoài ra, cần bổ sung một số vi chất dinh dưỡng (vitamin và muối khoáng) để bé nhanh chóng phục hồi tình trạng dinh dưỡng, ăn tốt và làm sao để bé tăng cân.

Chế độ ăn của trẻ suy dinh dưỡng nên được cân đối giữa các nhóm chất

Cần chăm sóc trẻ hợp lý nhất là trẻ suy dinh dưỡng

3/ Phòng ngừa suy dinh dưỡng cho bé

• Cho trẻ bú mẹ ngay sau sinh và kéo dài càng lâu càng tốt nếu mẹ không đủ sữa cần có nguồn sữa với công thức dinh dưỡng phù hợp, nguồn đạm có giá trị sinh học cao dễ tiêu hóa hấp thu với trẻ.
  • Theo dõi biểu đồ tăng trưởng theo hướng dẫn nhằm phát hiện sớm tình trạng và ngăn chặn nguy cơ gây bệnh suy dinh dưỡng cho trẻ.
  • Không lạm dụng kháng sinh khi điều trị bệnh cho trẻ, chỉ dùng kháng sinh đủ liều và thời gian theo sát hướng dẫn của bác sĩ.
  • Tiêm chủng và xổ giun định kỳ.
  • Khi trẻ bệnh cũng cần chú ý bổ sung dinh dưỡng phù hợp: chia nhỏ bữa ăn, chọn thực phẩm mềm mịn, dễ tiêu hóa để tránh trường hợp trẻ sụt cân sau bệnh và suy giảm miễn dịch, hình thành vòng xoắn bệnh lý lặp đi lặp lại.
  • Chăm sóc dinh dưỡng cho trẻ một cách hợp lý với bữa ăn đa dạng thực phẩm, đầy đủ các 4 nhóm chất dinh dưỡng: đạm, chất béo, tinh bột, vitamin và khoáng chất.
  • Với các bé biếng ăn thì bố mẹ nên lưu ý không nên ép con ăn vì lâu dài con sẽ có tâm lý sợ ăn và ăn ít hơn. Mình nên chú ý đa dạng bữa ăn, làm các món con thích, cho con ăn cùng với gia đình, tạo niềm vui khi ăn để con ăn nhiều hơn. Bên cạnh đó, cũng có thể lựa chọn các loại sữa với thành phần đạm có giá trị sinh học cao, hoặc sữa cao năng lượng để bổ sung cho bé biếng ăn và có dấu hiệu suy dinh dưỡng. Các loại sữa, thực phẩm có bổ sung vi sinh vật có lợi và chất xơ hòa tan cũng sẽ giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, giúp trẻ ăn ngon miệng hơn, hấp thu dinh dưỡng tốt hơn.
 

Khuyến khích trẻ, tạo cảm giác vui vẻ trong bữa ăn

Bổ sung các dưỡng chất cần thiết để phòng ngừa suy dinh dưỡng ở trẻ

Mến chúc trẻ vui khỏe mỗi ngày để phát triển trọn tiềm năng!

Hiệu đính Bác sĩ: ThS.BS Đỗ Thị Mộng Hoàng – Bộ môn Nhi Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch – Khoa Tiêu hóa Bệnh viện Nhi Đồng 1